ورود به حساب کاربری

نام کاربری *
رمز عبور *
مرا به خاطر بسپار.

ایجاد یک حساب کاربری

پر کردن فیلدهایی که با ستاره (*) نشانه گذاری شده ضروری است.
نام *
نام کاربری *
رمز عبور *
تکرار رمز عبور *
ایمیل *
تکرار ایمیل *
Captcha *

شهرسازی٬ آیینه ی سیاست و فرهنگ جامعه

Powered by www.mahsanco.ir

nazemi2شهرسازی همانند تابلوی نشانگر(بیلبورد) ، نمایانگر درستی یا نادرستی  ، فزونی یا کاستی مجموعه پارامترهای موثر در شکل گیری اجتماعی است که از آن سر برآورده.

 با نام خدا آغاز میکنم که بشر را اندیشه هدیه فرمود، تا به یاری آن کاستیها را فزونی بخشیده و بر آنچه میبیند دیده فرو نبندد .

کارهای شهر سازانه چه آنهایی که با برنامه ریزی آغازین روی داده و چه آنهایی که گسترش پهنه های سکونتگاهی (برای برآورده کردن نیاز شهروندان) ، آن را برآورده است ، نمایانگر همه داشته ها و گزینشهای اجتماع خود است .
به دیگر سخن ، شهرسازی همانند تابلوی نشانگر(بیلبورد) ، نمایانگر درستی یا نادرستی ، فزونی یا کاستی مجموعه پارامترهای موثر در شکل گیری اجتماعی است که از آن سر برآورده.
همانگونه که تابلوهای نشانگروضعیت هوا ،به ارزیابی پارامترهای موثر در آلودگی هوا پرداخته و شاخص های آلاینده گی را نمایش میدهند ، بروندادهای شهرسازی هم ( چه آنها که در برنامه ریزی و طراحی بدان پرداخته میشود و چه آنهایی که وضعیت استفاده کنندهگان رانشان میدهد) ، نشانگر ناگفته های بسیاری است .
پر اهمیت ترین این شاخص ها ، سیاست و فرهنگ است که نگاه کلان نیروهای موثر بر حاکمیت جامعه را نمایندگی میکند.
بافتهای فرسوده و ناپایدار ، مسئله دار(دارای فراوانی جرم ، ناایمنی ، حاشیه ای و . . . . ) ، ترافیک زا ،جاذب جمعیت فرودست و . . نشان میدهد که ارزیابی شاخص های اجتماعی( فرهنگی ، مذهبی ، جمعیتی ، اشتغال و نیروی کار ، توزیع وتدارک امکانات و خدمات ،برنامه ریزی های منطقه ای برای حفظ جمعیت و . . . . . ) و بدنبال آن تصمیم سازی و تصیمیم گیریها یا به انجام نرسیده و یا درگیر مسائل دیگر به کناری نهاده شده است .
نمونه 1 :
به نسبت رشد جمعیت هسته های جمعیتی بنگرید ، هسته های پرجمعیت تر با شتاب بیشتری نسبت به هسته های کمجمعیت ، رشد کرده ، تمرکز گرفته وگسترده شده اند . این نمایانگر روند روبه نابودی هسته های جمعیتی دور از مرکز و خالی شدن پهنهی گسترده ای از سرزمین است ، که تداوم آن مرزهای جغرافیایی پدافند انسانی را به هسته های متمرکز شده نزدیک میکند .
از سوی دیگر ، ناهمسانی بافتار اجتماعی ٬ فرهنگی و رفتاری آن دسته ازجمعیت افزوده شده به هسته های تمرکز یافته ٬ که از هسته های جمعیت گریز ٬ کوچیدهاند ٬ سبب شده است تا درمعرض سوء استفاده ٬ تحقیر و رفتارهای پرخطر قرارگرفته وبا افزایش نابرابریهای اجتماعی هویت خویش را ازدست دهند .
ارزیابی روند رشد پیش گفته بهعنوان یک شاخص از مجموع شاخصهای تابلو فرضی این گفتار نشانگر این است که :
1- درنگرش سیاستمداران ٬ آگاهی از مخاطرات این رویداد و درپیامد آن تدوین برنامه اصلاحی بایسته ٬ دیده نمیشود .
2- برای تدوین و سپس ارزیابی شاخص ها نیاز به تشکلی (دستگاه حرفهای در خور آن) است ٬ تا با ارزیابیهای خویش جامعه را از مخاطرات آن آگاه نموده و نیروهای موثر را برای پیراستن آن برانگیزاند .( سازمان برنامه و بودجه /سازمان مدیریت و برنامه ریزی پیش از انحلال بخشی از این وظیفه را عهده دار بود )
3- برنامه ریزی های منطقهای انجام شده ٬ یا دارای ریزبینی بایسته نبوده و یا انجام نشده است .
4- شاخصهای فرهنگی جمعیت جابجا شده ٬ دستخوش دگرگونی اندیشیده نشده و چه بسا ناگوار شده است (بحران هویت و حرکت در خلاف جهت سیاستهای فرهنگی ) .
5- فزونی تراکم و تمرکز ٬ با سمت و سوی برنامه های توسعه وعمران ( که بصورت بخشی تهیه و تدارک میشوند) همراستا نیست .
6- تمایل چهره اقتصادی هسته های جمعیتی بر خلاف جهت تولید( خدمات) است.(حرکت در خلاف جهت سیاست های اقتصادی)
و . .
به دیگر سخن روند رشد پیش گفته افزون بر نمایش شاخص های ریز( که برخی از آنها گفته شد ) تغییرات شاخص سیاسی و فرهنگی حاکم بر جامعه را نیز نمایانگر است.
نمونه2 :
به موقعیت مکانی مساجد ( در بافتهای شهر و روستا در 100 سال گذشته و پیش از آن بدون توجه به سنت و مدرنیته) و زمان دردسترس بودن آن بنگرید :
مسجد به عنوان خواستگاه جامعه مذهبی ٬ برآورنده نیازهای روحانی و مرکز گردهمایی جمعیت پیرامون خود است ٬ اینجا مکانی است که کمینه ٬ روزی سه مرتبه افراد به آن مراجعه و ضمن برپایی نماز٬ دیدار میکنند . و . . . .
پس ٬ قرارگیری آن در بافت ٬ ساعت کاری ٬ طراحی ٬ گونه بندی دسترسی ها و . . . . بسیار دارای اهمیت است.
بررسی وضعیت مساجد ٬ بعنوان شاخصی دیگر نشانگر این است که :
1- نگاه کلی (سیاست) درجانمایی ٬ ساخت ٬ بازسازی و آمیختگی با بافت انسانی استفادهکنندهگان ٬نشان از محوریت این مکان ندارد .
(سکونتگاهها میبایست مسجد محور باشند تا نقش تاریخی - فرهنگی خویش را بازیابند / ساعت کاری ٬ موقعیت مکانی و نوع طراحی بافت ومساجد باید بهگونهای باشد که این مکان مقدس همواره در معرض استفاده و توجه قرار داشته باشد)
2- در بافتار فرهنگیی اجتماع ٬ با پررنگ شدن هیاتهای کنارخیابانی ٬ کاهش نقش فرهنگی مساجد را میتوان گمان داشت .(در ساختار فرهنگی ٬ اقدامات حساب نشده ٬ سبب ظهورپدیده جایگزینی(آلترناتیو) میگردد.
3- کاهش جایگاه و نقش مسجد٬ کاهش تاثیرات فرهنگی - مذهبی آن ٬ کاهش تعامل و برخورد (دیدار و گفتگو) افراد و بدنبال آن کاهش نرخ مشارکت آنان ٬ برای انجام امور فرهنگی - اجتماعی را در پی دارد .
4- دوگانگی سخن و کردار دستاندرکاران ٬ نشانگر توجه ناکافی به اهمیت موضوع و یا دوری از دادههای بایسته برای تصمیم سازی است.
و به همین گونه میتوان شاخص ها ی دیگر را سنجه(ملاک) ارزیابی قرارداده ، کاستیها را شناسایی و سپس با برنامهریزی درخور به سمت درست پیش رفت .

غلامرضا ناظمی
کارشناس ارشد معماری

نوشتن دیدگاه

تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید